Zakelijk ritselen als strategische aanpak

Zakelijk ritselen: wat is het eigenlijk?

Een boek over ritselmanagement als aanpak voor strategische opgaven lijkt misschien paradoxaal, of zelfs een beetje contra-intuïtief. Want is ritselen nog wel ritselen als het een aanpak of methode blijkt te zijn met herkenbare stappen of knoppen? 

Het antwoord is volmondig ‘ja’. 

De kern van Ritselmanagement

Zakelijk ritselen gaat niet over zomaar wat aanrommelen en van alles bij elkaar versieren.

Het gaat over het permanent zacht maken van systemen binnen een (semi) overheidsorganisatie en daarbuiten, met andere maatschappelijke partners, het bedrijfsleven en bewoners. Het gaat om een voortdurende anti-bureaucratische blik om overal mogelijkheden en verbindingen te zien en resultaten te behalen.

Zakelijk ritselen vraagt daarom om een voortdurende anti-bureaucratische blik. Niet om regels te negeren, maar om deze steeds opnieuw te onderzoeken, met vragen als:

1. Waar zit hier ruimte?
2. Welke verbindingen zijn nog niet gelegd?
3. Wat kan wél, als we anders of samen kijken?
4. Wie is de meest logische eigenaar van deze opgave en waar ligt dus de regie?
5. Wat heeft de ander nodig om (mee) te doen?

In een tijd waarin opgaven steeds complexer en meer verweven zijn, denk aan de energietransitie, woningbouw, leefbaarheid, zorg en bestaanszekerheid, is een lineaire, planmatige aanpak vaak onvoldoende. Ritselmanagement verrijkt deze aanpak van langjarige strategisch handelen met een veranderkundig handelingsperspectief en vormen van leiderschap waarin de netwerkende leider centraal staat: iemand die beweging creëert door verbinding, timing en een balans van onzichtbaar zijn achter de schermen en soms stevig sturend aanwezig zijn. 

Het mengpaneel van de ritselmanager

Omdat je werkt met verschillende doelgroepen, belangen en contexten, bestaat er geen standaardrecept. Wat gisteren werkte, werkt vandaag misschien niet. En wat in de ene wijk of organisatie succesvol is, kan elders volledig vastlopen.

Daarom introduceert ritselmanagement het beeld van een professioneel mengpaneel van Ritselmanagement.

Op dat mengpaneel zitten verschillende knoppen die je als programma- of gebiedsmanager kunt inzetten en combineren, zoals:

1. Een stevig programmafundament leggen om je langjarige doelen, resultaten en kaders goed vast te leggen,
2. Kleurdenken en macht om verschillende perspectieven en drijfveren te begrijpen,
3. De Cirkel van Invloed om te sturen op wat je daadwerkelijk kunt beïnvloeden,
4. Communicatie als strategische interventie,
5. ABCD-gedachtegoed als ontwikkelstrategie voor wijken en gebieden
6. Vers bestuur en participatie als serieuze manier om kennis en eigenaarschap te organiseren,

De kunst van zakelijk ritselen zit niet in het kennen van deze knoppen, die gebruiken veel professionals afzonderlijk al, maar in het bewust combineren en op maat mengen ervan. Soms in ongebruikelijke, creatieve mixen. Met lef. En met gevoel voor timing en context.

Meer ruimte voor de Vrije Uitloopambtenaar

Het mengpaneel van ritselmanagement biedt houvast aan professionals die grenzeloos ambitieus zijn, maar ook realistisch. Het is een stevige aanpak om je opgave, doelen en kaders goed te doordenken, terwijl je tegelijkertijd ruimte creëert om te bewegen.

Juist binnen (semi)overheidsorganisaties kan deze manier van werken helpen om:

• de risico-regelreflex af en toe te doorbreken,
• eerder naar mogelijkheden dan naar onmogelijkheden te kijken,
• en verantwoordelijkheid te nemen zonder krampachtig te worden.

Zakelijk ritselen vraagt om een proactieve houding en nieuw lenig leiderschap. Binnen je organisatie en minstens zo belangrijk in een echt SAMENspel met de partners, ondernemers en inwoners buiten. Het voegt daarmee iets wezenlijks toe aan meer klassieke, planmatige benaderingen van programma- en projectmanagement zonder dat deze overbodig zijn geworden! Het is 1 van de knoppen op dit mengpaneel, maar het tegelijkertijd mengen met de andere knoppen is onontkoombaar als je echt een Vrije Uitloopambtenaar wil worden.

Altijd met verantwoording

Ritselmanagement is geen vrijbrief voor vrijblijvendheid. Integendeel. Een belangrijke ondergrens van zakelijk ritselen is dat je aan het eind van het jaar gewoon verantwoording aflegt. Over wat je hebt gedaan, waarom je het zo hebt aangepakt en wat het heeft opgeleverd. We doen onze opgaven nu eenmaal binnen een politieke context en veelal met publieke middelen en dat vraagt ook dat we verantwoording af kunnen leggen over wat we hebben gedaan of hoe we zijn omgegaan met de inzet van mensen en middelen hebben.

Tegelijkertijd herinner ik me ook de uitspraak van een wethouder in Arnhem destijds die zei:" Maar ik zoek hierin altijd wel de balans. Ik leg honderd keer liever uit aan mijn raad waarom ik iets heb geprobeerd dat niet is gelukt, dan dat ik niets heb geprobeerd, omdat ik bang was dat het zou mislukken!". 

Kortom: zoek de ritselruimte zowel voor je eigen programma en projectteam, maar ook voor de mensen die buiten bezig zijn resultaten te realiseren die bijdragen aan de langjarige strategische doelen van de opgave waaraan je werkt. Doe dit met in je achterhoofd altijd dat er verantwoording afgelegd moet worden, maar wees ook niet te bang om af en toe eens een risico te nemen. 

Go go go. 🚀